بزرگ ترین مانع موفقیت در دانشگاه استرس نیست؛ پای یک تله ذهنی در میان است - کی آنلاین

همین شرایط غریب در محیط های آموزشی ابعاد وسیع تری به خود می گیرد. سال ها، اضطراب امتحانات یا کمبود خواب به عنوان متهمان ردیف اول شناخته می شدند؛ با این حال آنالیز های جامع تازه نشان داده اند که افت عملکرد تحصیلی دانشجویان بیش از هر عامل دیگری، ریشه در الگوهای پیچیده تر رفتاری دارد. وقتی به ریشه یابی این بحران در مراکز آموزشی بزرگ نگاه می کنیم، داده ها مسیر تازه ای را پیش روی ما باز می نمایند؛ اینکه چرا طفره رفتن مداوم از وظایف روزمره، فراتر از افت عملکرد تحصیلی، به اصلی ترین مانع پیشرفت و سلامت روان در دانشگاه تبدیل شده است

افت عملکرد تحصیلی بخش بزرگی از دانشجویان مستقیماً ریشه در به تعویق انداختن کارها دارد. ورود به دانشگاه دگرگونی بزرگی در شیوه زندگی ایجاد می نماید؛ حجم درس ها ناگهان بالا می رود، تنظیم خواب به هم می ریزد و دانشجو باید راهی برای مهار فشارهای روحی پیدا کند. با این حال آنالیز های تازه نشان می دهد که فراتر از تمام این موانع، یک عادت رفتاری شایع بیشترین ضربه را به بازدهی فکری و نتایج آزمون ها وارد می آورد.

مختصر و مفید: چرا اهمال کاری عامل شماره یک افت عملکرد تحصیلی است؟

تحلیل داده های 65 هزار دانشجو در آمریکا نشان می دهد اهمال کاری با درگیر کردن 45.4 درصد افراد، بیشترین ضربه را به کارنامه درسی می زند. این رفتار با فرار موقت از تکالیف سخت آغاز می گردد، سپس تنش روانی شدید و کم خوابی ایجاد می نماید و در نهایت با ایجاد یک حلقه بازخوردی معیوب، بازدهی فکری فرد را به شدت پایین می آورد.

برای درک دلایل افت عملکرد تحصیلی باید آسیب های گوناگون دوره جوانی را با یکدیگر مقایسه کرد. پژوهشی گسترده در نشریه پلاس وان (PLOS One) ابعاد این موضوع را آنالیز نموده است. ایتامار شاتز (Itamar Shatz)، جامعه شناس دانشگاه کمبریج، پرسشنامه های بیش از 65 هزار دانشجو را از حدود 100 مرکز دانشگاهی در سراسر آمریکا گردآوری و واکاوی کرد تا معلوم گردد 36 چالش متداول جسمی و روانی چگونه مسیر موفقیت آموزشی را سد می نمایند.

کدام چالش های فردی بیشترین ضربه را به بازدهی درسی می زنند؟

پژوهشگران از دانشجویان خواستند پیشامدهای یک سال گذشته را آنالیز نمایند و بگویند چه موانعی سد راه نمرات خوب آن ها بوده است. بر پایه نتایج نهایی، اهمال کاری با 45.4 درصد آرا، رتبه اول را در میان عوامل آسیب زننده به کارایی درسی به دست آورد. پس از آن فشارهای عصبی با 36.6 درصد و اضطراب با 30.4 درصد قرار گرفتند. بدخوابی با 22 درصد و افسردگی با 20 درصد دیگر موانع مهم ارزیابی شدند.

تعویق انداختن کارها افزون بر افت نمرات، منبع اول آشفتگی فکری دانشجویان است. 45.7 درصد افراد گزارش دادند که این خصلت منشأ بیشترین عذاب درونی آن ها بوده است. این اندازه آشفتگی به شکلی چشمگیر از دل مشغولی های درسی با 38.9 درصد بالاتر ایستاد.

نارضایتی از ظاهر فردی با 31.8 درصد، دغدغه های پولی با 30.8 درصد و نگرانی از پیدا کردن شغل مناسب با 29.6 درصد در رتبه های بعدی پریشانی جای گرفتند. این اختلاف آماری نشان می دهد کشمکش های عاطفی ناشی از به تعویق انداختن کارها حتی از بحران های مالی و آینده نامعلوم شغلی هم عمیق تر فکر جوانان را فرسوده می نماید.

اندازه شیوع اهمال کاری و مقایسه آن با سایر موانع تحصیلی

به تعویق انداختن تکالیف و استرس، دو چالش همه گیر در فضای آکادمیک هستند. داده های پژوهش نشان می دهد 72.3 درصد دانشجویان با اهمال کاری دست به گریبانند و 73.8 درصد نیز فشار عصبی روزمره را گزارش نموده اند؛ آماری که نشان می دهد شیوع این دو شرایط تقریباً برابر است. با این حال، وقتی اثر این عوامل را روی نمرات و پیشرفت درسی می سنجیم، تفاوت ها چشمگیر می گردد.

چرا اهمال کاری در صدر خسارت های تحصیلی قرار گرفته است؟ پاسخ در ترکیب شدت آسیب و گستردگی جمعیت درگیر نهفته است. اگر اثر یک چالش را تنها در دایره خودِ مبتلایان بسنجیم، اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) ضربه درسی سنگین تری به همراه دارد؛ حدود 64.1 درصد از دانشجویان دارای این اختلال، افت معین در نمرات را تجربه نموده اند، در حالی که این رقم میان خودِ افراد اهمال کار 62.7 درصد است.

با وجود آسیب فردی شدیدترِ اختلال نقص توجه، شیوع آن در کل دانشگاه حدود 20.2 درصد برآورد می گردد. در نقطه مقابل، چون نزدیک به سه چهارم دانشجویان کارهایشان را به تعویق می اندازند، ضرب شدن این گستردگی در نرخ بالای آسیب فردی، اهمال کاری را به مخرب ترین مانع پیشرفت تحصیلی در مقیاس جمعی تبدیل نموده است.

میراث طنزآمیز نویسندگان کلاسیک؛ چرا فرار از کار یک میراث کهن بشری است؟

در یکی از یادداشت های باقیمانده از ویکتور هوگو (Victor Hugo) در پاییز 1830 آمده است که وقتی ناشرش او را تهدید به فسخ قرارداد رمان گوژپشت نوتردام کرد، او تمام لباس های رسمی و روزمره اش را به خدمتکار سپرد و دستور داد آن ها را تا زمان اتمام دست نوشته ها در کمد قفل نمایند؛ به این امید که تنها با پوشیدن یک ردای پشمی گشاد و نخ نما، امکان خروج از خانه و فرار به کافه های پاریس را از دست بدهد و مجبور گردد پشت میز تحریر بنشیند. هوگو نابغه بود، اما در برابر وسوسه پرسه زدن در خیابان های سنگ فرش و به تعویق انداختن نوشتن، هیچ سلاح روانی دیگری جز برهنه سازی داوطلبانه نداشت.

ساموئل جانسون (Samuel Johnson)، ادیب برجسته قرن هجدهم انگلستان نیز در رساله های هفتگی خود با لحنی تلخ و خودانتقادانه اعتراف می کرد که ساعت ها روی تخت خیره به سقف می ماند و درباره لزوم نوشتن مقاله بعدی فکر می کرد، اما درست در لحظه برداشتن قلم، به تراشیدن بی انتها چاقوی قلم تراش یا شمردن نقش های پرده سرگرم می شد. او در نوشته هایش این پرسش فلسفی را طرح می نماید که چرا انسان همواره حاضر است رنجِ فرساینده ملامت وجدان ناشی از بطالت را به جان بخرد، اما رنجِ سبک ترِ آغاز یک تکلیف معین را تحمل نکند؟

این کلافگی های روحی نشان می دهند که فرار از تکالیف جدی، محصول دوران تلفن های هوشمند یا شبکه های اجتماعی معاصر نیست. سازوکار مقاومت فکر در برابر رنج خلاقیت و حل مسئله، از دیرباز در مغز انسان حک شده بوده است؛ گویی ما برای گریز از دردِ عدم قطعیت و کمال گرایی، همواره آماده ایم تا فکر خود را به ساده ترین و بی ارزش ترین مشغله های جایگزین بفروشیم

چرخه معیوب فرار از تکلیف و اضطراب چگونه شکل می گیرد؟

آسیب های روانی درون فکر مدام یکدیگر را تغذیه می نمایند و توسعه می یابند. تنش عصبی همواره یکی از دردهای اصلی قشر محصل بوده است، اما تعویق امور، دلیل اصلی فراوری این تنش به شمار میرود. از طرف دیگر، خود این گرایش بر اثر ترس، اضطراب مبهم و کمبود خواب تشدید می گردد و فرد را در شرایطی بن بست گرفتار می نماید.

نمونه روشن این دور باطل، دانشجویی است که نوشتن یک مقاله را روزها به تأخیر می اندازد. گذشت زمان استرس مضاعفی بر او تحمیل می نماید و آرامش خواب شبانه را می گیرد. روز بعد، خستگی جسمی و گیجی ناشی از کم خوابی توان تمرکز را سلب می نماید و در نتیجه نگارش مقاله باز هم عقب می افتد.

اتکای پژوهش ها بر داده های خودگزارش دهی یکی از محدودیت های علمی این نوع آمارگیری هاست، زیرا نمرات رسمی دانشگاه آنالیز نشده است. با وجود این محدودیت، دامنه آماری گسترده نشان می دهد که ما با بزرگ ترین مانع فکری موفقیت روبرو هستیم و باید آن را جدی گرفت.

پیغامدهای تعویق کارها بر عایدی و بازار کار چیست؟

خسارت های به تعویق انداختن کارها پس از فارغ التحصیلی و خروج از دانشگاه انتها نمی پذیرد و کارنامه شغلی را سیاه می نماید. بر اساس یک تحقیق تجربی در سال 2013 درباره اثرات این خصلت رفتاری در محیط های کاری، هر یک نمره افزایش در معیار پنج درجه ای به تعویق انداختن امور، با افت میانگین 15 هزار دلار از عایدی سالانه افراد همراه بوده است.

پژوهشگران حوزه مدیریت منابع انسانی معتقدند پس از خصلت سازگاری، اهمال کاری معین نماینده ترین ویژگی شخصیتی در پیوند با سطح رفاه و دستمزد افراد در درازمدت است.

آسیب های عمیق این رویه در تمام دوران زندگی شغلی بازتاب پیدا می نماید. دلیل این امر ممکن است افت معدل در دوران تحصیل باشد که مانع تصاحب جایگاه های شغلی معتبر می گردد، یا ناتوانی در مدیریت پروژه های کاری که شانس ارتقای سمت و ترفیع حقوق را از فرد سلب می نماید.

دلیل های عصب شناختی طفره رفتن از درس خواندن چیستند؟

فرار از تکالیف درسی ناشی از نبرد مداوم میان دو بخش جداگانه در ساختار مغز است. قشر پیش پیشانی (Prefrontal cortex) مسئولیت تفکر منطقی، سازمان دهی اهداف دوردست و برنامه ریزی برای پاس کردن آزمون ها را بر دوش دارد. در سوی دیگر، سامانه لیمبیک (Limbic system) به عنوان مرکز پردازش احساسات کهن، همواره در جستجوی دریافت لذت فوری و دوری از ناراحتی است.

وقتی کتابی قطور یا پروژه ای سخت پیش روی شما قرار می گیرد، هسته آمیگدال (Amygdala) آن وظیفه را به عنوان یک عامل ناخوشایند شناسایی می نماید و پیغام هشدار می فرستد. در این لحظه سامانه احساسی کنترل رفتار را به دست می گیرد تا از بار منفی رها گردد.

پناه بردن به پیغام رسان ها، تماشای ویدیوهای کوتاه یا چرخ زدن در شبکه های اجتماعی سریع ترین روشی است که مغز برای ترشح ناقل شیمیایی دوپامین (Dopamine) به کار می گیرد. این سازوکار تسکینی کوتاه مدت به قیمت هدر رفتن زمان تمام می گردد و چرخه احساس گناه را به راه می اندازد.

تکنیک های علمی مهار طفره روی از وظایف چیستند؟

شکستن وظایف سنگین به بخش های کوچک و چنددقیقه ای، سد دفاعی سامانه لیمبیک مغز را دور می زند. وقتی دانشجو قصد خواندن یک جزوه 200 صفحه ای را دارد، مقاومت روانی مانع باز کردن کتاب می گردد. تقسیم کار به مطالعه متعهدانه پنج صفحه در 10 دقیقه، بار روانی تهدید را رفع می نماید و مسیر ورود به جریان تمرکز را می گشاید.

استفاده از شیوه زمان بندی گوجه فرنگی (Pomodoro Technique) یکی از کارآمدترین روش های آزمایش شده برای تثبیت انضباط کاری است. در این شیوه فرد 25 دقیقه بدون دست زدن به تلفن همراه درس می خواند و پس از آن پنج دقیقه استراحت کوتاه می نماید تا توان فکری بازیابی گردد.

درک این نکته اساسی که ناتوانی در آغاز مطالعه نقص در هوش یا ظرفیت یادگیری نیست، اهمیت زیادی دارد. عقب انداختن تکالیف یک چالش تنظیم هیجانی است و هر دانشجویی می تواند با اصلاح محیط مطالعه، حذف عوامل حواس پرتی و شناخت واکنش های مغزی، کارایی و نمرات خود را بهبود ببخشد.

منبع: PLOS One